ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများအပါအဝင် အမျိုးမျိုးသောအကြောင်းများကြောင့် ရာသီဥတုဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိရာ ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ အပူချိန်မြင့်မားမှုများကို တစ်မူထူးကဲစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။ လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတကာမိုးလေဝသဌာနများ၏ သင်္ချာပုံစံပြုမော်ဒယ်များ ခန့်မှန်းချက်အရ အားအနည်းငယ်ရှိသော အယ်လ်နီညိုအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အားကောင်းသော အယ်လ်နီညိုအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ယခုအခါ အယ်လ်နီညို အစပြုသည့်အခြေအနေများ ကြုံတွေ့ခံစားနေရပြီး နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ယခုအခြေအနေထက် ပိုမိုလွန်ကဲလာမည်ဖြစ်သောကြောင့် အပူချိန်မြင့်မားလာမှုကို ကြိုတင်စီမံဆောင်ရွက်ထားရမည်ဖြစ်သည်။

​​​​​​​၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲတွင် ဆူပူဆန္ဒပြမှုများကို နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သူများက နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ အလုပ်ခွင်မဝင်ရေး၊ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများ ကျောင်းမတက်ရေးတို့ကို ၎င်းတို့၏ ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ရေးအတွက် ဆူပူဆန္ဒပြသူများအား လိုင်းချပေးခဲ့ရာ ၎င်းအချက်နှစ်ချက်က မည်သည့်အစိုးရ တက်သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရသည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ကျောင်းဆရာ ဆရာမများ၊ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများ၊ မိဘများအတွက် ကြီးမားသည့် အန္တရာယ်ဖြစ်လာသည်။ PDF အမည်ခံ လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ဖြစ်လာကြသည့်အခါ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ကျောင်းဆရာ ဆရာမများကို ရန်သူသဖွယ် သတ်မှတ်ပြီး ဖမ်းဆီးခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကို ဆင်ခြင်ဉာဏ်ကင်းမဲ့စွာ ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။

ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလွယ်ကူချောမွေ့မှု၊ ကုန်သွယ်စီးပွားကောင်းမွန်မှု၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတို့အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လုံခြုံစိတ်ချကောင်းမွန်မှုသည် အရေးကြီးသောအချက်ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများ၌ ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတို့ရှိသည့်အနက် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့သည် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပသွင်းကုန်၊ ထုတ်ကုန်များအတွက် အဓိကကျသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လမ်းပေါ်မတော်တဆမှု (Road Accident) များကြောင့် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ လူ ၁ ဒသမ ၃ သန်းခန့် အသက်ဆုံးရှုံးနေရပြီး လူသန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိနေသည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ်အရ သိရသည်။ ယာဉ်မတော်တဆမှုများကြောင့် သေဆုံးရမှုများတွင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများက အများဆုံးဖြစ်ရာ အာဖရိကနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့က ထိပ်ဆုံးတွင်ရှိသည်။

​​​​​​​နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့အထိ ငါးရက်ကြာ ပထမဆုံးခရီးစဉ်အတွင်း နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားကို တစိုက်မတ်မတ်ဦးတည်၍ အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ၊ စီးပွားရေးကဏ္ဍ၊ ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ၊ ပညာသင်ကြားမှုမြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍ၊ နည်းပညာကဏ္ဍ၊ ခရီးသွားမြှင့်တင်ရေးကဏ္ဍ စသည့်နယ်ပယ်စုံကဏ္ဍစုံ အသီးသီးတိုးမြှင့်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း၊ ပြည်သူအချင်းချင်း၊ လုပ်ငန်းရှင်များအချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများပေါ်ပေါက်လာစေရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

​​​​​​​လူ၊ တိရစ္ဆာန်များအပါအဝင် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ၊ အပင်များနှင့် အဏုဇီဝသက်ရှိများ ရှင်သန်နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးမှာ မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ အလွန်အကျွံထုတ်လွှတ်မှုကြောင့် ကမ္ဘာ့လေထု အပူချိန်မြင့်တက်ပြီး ရာသီဥတုဖောက်ပြန်ခြင်း၊ မြို့ပြများ၊ စိုက်ပျိုးမြေများ တိုးချဲ့ခြင်းကြောင့် သစ်တောများပြုန်းတီးခြင်း၊ လေထု၊ ရေထုနှင့် မြေဆီလွှာများညစ်ညမ်းခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ အပင်များစသည့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ဆုံးရှုံးပျောက်ကွယ် မျိုးသုဉ်းလာခြင်း စသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ကြုံတွေ့ လာနေရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအနေဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အန္တရာယ်ပေးနေသည့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများ၊ အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုများနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဒုစရိုက်မှုများကို အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် တက်တက်ကြွကြွ အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများနှင့်ပူးပေါင်းကာ တိုက်ဖျက်နှိမ်နင်းလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုနှင့် လောင်းကစားမှုများကို နိုင်ငံအတွင်း အခြေမပြုနိုင်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းအင်အားစုများအပြင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအစိုးရများနှင့်လည်း ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပြီး တက်ကြွစွာဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

“ငှက်ပျော ကဆုန်၊ ဝါး နယုန်” ဟူသော စာဆိုနှင့်အညီ မေလကုန်၊ ဇွန်လဆန်းသည့် နယုန်လသည် ဝါးစိုက်ပျိုးရန်သင့်သည့်လဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်တို့ကဆိုကြသည်။ ဝါးကို မိုးရေချိန် ၇ လက်မမှ ၁၂ လက်မအထိရွာသွန်းပြီး မြေတွင်အစိုဓာတ်ရသည့်အခါတွင်မှ စိုက်ပျိုးရမည်ဟုဆိုသည်။ နယုန်လသည် မိုးဦးကျဖြစ်သည့်အလျောက် တစ်နွေလုံးနေပူခံခဲ့သည့်မြေကြီးမှာ မိုးရေနှင့်အတွေ့တွင် ရေနွေးငွေ့ကဲ့သို့ ပူအိုက်စွတ်စိုမှုဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုအခါ မြေကြီးအနက် လက်တစ်မိုက် (၆-၈ လက်မ) ခန့်တွင် မြှုပ်ထားသည့် ဝါးမြစ်ဆုံရှိ ဝါးမျက်စိ (Root bud) သည် မြေအပူငွေ့ကြောင့် နိုးကြွလာပြီး ထိုအဖူးမှ အပင်သစ် (မျှစ်) စတင်ထွက်ရှိလာသည်။ အကယ်၍ မိုးများချိန်ရောက်မှဝါးစိုက်လျှင် မြေအပူငွေ့မရဘဲ အဖူးပုပ်ဆွေးကာ အပင်သစ် မထွက်နိုင်တော့ကြောင်း သိရသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီနာရန်ဒရာမိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့မှ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးတရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ရာတွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ၊ ဝန်ကြီးချုပ်တို့နှင့် ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံပြီး နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။

မကူးစက်နိုင်သော ရောဂါများ (Non- Communicable Diseases) ဆိုသည်မှာ နာတာရှည်ရောဂါများဖြစ်ကြသည့် နှလုံးသွေးကြော ကျဉ်းရောဂါ၊ သွေးတိုး၊ သွေးချို/ဆီးချို၊ ကင်ဆာ၊ နာတာရှည်အဆုတ်ရောင် စသည့်ရောဂါများပင်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမကူးစက်နိုင်သော ရောဂါများဖြစ်ပွားရခြင်းသည် နေ့စဉ်စားသောက်မှု၊ လူမှုဘဝနေထိုင်မှု စသည်တို့တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် မညီညွတ်သည့် ပုံစံများကို ကာလကြာရှည်စွာ စားသောက်နေထိုင် ထိတွေ့နေကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သေဆုံးသူ ၁၀၀ လျှင် ၅၉ ဦးသည် မကူးစက်နိုင်သော ရောဂါများကြောင့် သေဆုံးနေကြခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုရာ လူတိုင်းနေ့စဉ် စားသောက်နေထိုင်မှုတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စေရန် ဂရုပြုကြရမည်ဖြစ်သည်။