ပညာခေတ်ကြီးထဲမှာ သေစာရှင်စာထက် ပိုပြီးပညာကို မသင်ချင်ကြတဲ့ကိစ္စကနိုင်ငံအတွက် အတော်အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ကိစ္စဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ စာတတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေရဲ့ ကျေးဇူးကြောင့် လူဦးရေရဲ့ ၉၂ ဒသမ ၁ ရာခိုင်နှုန်းက အခြေခံအရေး၊ အဖတ်၊ အတွက်အချက်တတ်မြောက်ကြတယ်။ လူ ၁ဝ ယောက်မှာ ၉ ယောက် စာတတ်ကြတယ်ပေါ့ဗျာ။ အဲဒီလိုစာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမြင့်မားတယ်ဆိုပေမယ့် နိုင်ငံအတွက်အားကိုးအားထားပြုရမယ့် ပညာတတ်ဦးရေကတော့ အင်မတန်မှနည်းပါးလှပါတယ်။ နည်းပါးရတဲ့အကြောင်းရင်းကို ကြည့်လိုက်တော့ ပညာကိုတန်ဖိုးထားပြီး လေးလေးနက်နက် သင်ပေးလိုမှုတွေ ကင်းမဲ့ကြလို့ဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။

လူသားတို့၏ လူနေမှုစနစ်သည် ကျေးလက်မှသည် မြို့ပြသို့ တဖြည်းဖြည်း ကူးပြောင်းလာခဲ့ကြရာ ယနေ့ကမ္ဘာတွင် မြို့ပြများသည် နိုင်ငံတစ်ခု၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုချက်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့ပြတစ်ခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုင်းတာရာတွင် ခန့်ညားထည်ဝါသော အဆောက်အအုံများ၊ ကျယ်ပြောသော လမ်းမကြီးများဖြင့်သာမက ထိုမြို့ပြ၏ သန့်ရှင်းသပ်ရပ်မှု၊ လတ်ဆတ်သောလေထုနှင့် စနစ်ကျသော အမှိုက်သိမ်းဆည်းမှုစနစ်တို့အပေါ်တွင်လည်း များစွာမူတည်နေပါသည်။ “မြို့သာယာမှ လူကျန်းမာမည်” ဆိုသည့်အတိုင်း မြို့ပြအလှနှင့် မြို့ပြရနံ့ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် မြို့နေပြည်သူတို့၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။

ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန (ယခင်ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး) နှင့် ဥပဒေရုံးအဆင့်ဆင့်သည် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ကြရပါသည်။ 

အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ပြင်းထန်သော သွေးယိုဖျားနာရောဂါဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သေဆုံးနှုန်းမြင့်မားတဲ့ ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ယခုအခါ အာဖရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံမှာ ယင်းအီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် (Ebola virus) ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကြောင့် လူပေါင်း ၈၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး သံသယလူနာ ၃၃၆ ဦး ရှိလာခဲ့တဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)က ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိကြောင်း အပြင်းဆုံးသတိပေးနှိုးဆော်ချက်ဖြစ်တဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာအရေးပေါ်အခြေအနေ (Public Health Emergency of International Concern-PHEIC) အဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သတ်မှတ်ကြေညာလိုက်ပါတယ်။

မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ရှေးအစဉ်အလာကပင် “ပညာရွှေအိုး လူမခိုး” ဟူသော စကားပုံဖြင့် ပညာရေး၏ ခိုင်မာလှသောတန်ဖိုးကို အလေးထားပုံဖော်ခဲ့ကြပါသည်။ ပညာသည် ခိုးယူဖျက်ဆီး၍ မရသော၊ ဘဝတစ်သက်တာလုံးအမှောင်ခွင်း၍ အလင်းဆောင်မည့် စစ်မှန်သော ရတနာပင်ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အခြေခံပညာကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဖြစ်ရာ ဤသည်မှာ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် အသိပညာဗဟုသုတရှာဖွေရာ ခရီးစဉ်သစ်တစ်ခုစတင်ခြင်းနှင့် အိပ်မက်များကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန် ခြေလှမ်းစတင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာတို့၏ “ကျောင်း” ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်က ထိန်းကျောင်းဟူသော ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက် လာသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ကလေးများကို ယနေ့မှစ၍ ဘဝပြီးဆုံးသည့်အချိန်ထိ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကောင်းမွန်စွာထိန်းကျောင်းတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးသောနေရာပါ။ အများမြင်သလို စာချည်းသက်သက် သင်ပေးသည့်နေရာမဟုတ်ပါ။ စာရေး၊ စာဖတ်တတ်မြောက်မှုနှင့် စာပါအကြောင်းအရာများကို အခြေပြု၍ လူ့စွမ်းရည်များဖွံ့ဖြိုးအောင် လေ့ကျင့်ပေးသည့်နေရာပါ။ အဆိုပါ တန်ဖိုးမြင့်စွမ်းရည်ကို ကလေး၏ အသက်အရွယ်နှင့်အညီ ထက်မြက်လာ၊ တန်ဖိုးတက်သည်ထက်တက်လာအောင် လေ့ကျင့်ပေးရပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ လူသား၏ မွေးရာပါဗီဇကို ထက်သထက်ထက်လာ၊ မြက်သထက်ပိုလာအောင် စနစ်တကျဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာ့တစ်လွှားတွင် ပညာရေးဟု သုံးနှုန်းကြပါသည်။ ပညာရေးကို ရှေ့တန်းမှ အကောင်အထည်ဖော်သည့်နေရာမှာ “ကျောင်း” များပင်ဖြစ်ပါသည်။ လူသားတို့ ယဉ်ကျေးလာသည့် အချိန်မှစ၍ “ကျောင်း” သည် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိပင်ဖြစ်ပါသည်။

နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် သုံးလတာကာလသည် ကျောင်းတော်ကြီးနှင့် ဝေးကွာပြီး ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကျောင်းပိတ်ရာသီ၌ ပျော်ရာပျော်ရာ ဌာနများနှင့် သန်ရာသန်ရာတို့တွင် ကျင်လည်ကြသည်ဆိုသော်လည်း အပေါင်းအသင်းသူငယ်ချင်းများနှင့် တစုတဝေးတည်းပေါင်းစုံရာ စာသင်ကျောင်းများ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို လိုက်မမီဟုထင်သည်။

ယနေ့ သားသမီးသဖွယ် လူငယ်တွေ၊ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေ ပညာအခြေခံအုတ်မြစ်တွေကို ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ သူ့အတန်း၊ သူ့ပညာအလိုက် ပြန်လည်စိုက်ထူရမယ့်အချိန်ရောက်ရှိလာပါပြီ။ ကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်ပါတော့မယ်။ ကျောင်းအပ်နှံကြပါတော့မယ်၊၊

ကျွန်တော်သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ၃၇ နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ တက္ကသိုလ်ဆရာဘဝမှစတင်ပြီး စစ်တက္ကသိုလ်၊ မုံရွာကောလိပ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ဒဂုံတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးသုတေသနဦးစီးဌာန၊ ကျောင်းပြင်ပနှင့် တစ်သက်တာပညာရေးဦးစီးဌာန စသည်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တာဝန်ဖြင့် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့ပါသည်။

မြူနီစီပယ်စနစ် (စည်ပင်သာယာရေး) ဆိုသည်မှာ ပြည်သူတို့၏နေ့စဉ်ဘဝ သာယာချောမွေ့စေရန် လိုအပ်ချက်များကို စနစ်တကျ ဖြည့်ဆည်းပေးရသည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လူသားတို့သည် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ တစ်ဦးချင်း သီးခြားနေထိုင်ခြင်းထက် အုပ်စုအလိုက် စုပေါင်းနေထိုင်ခြင်းကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့ကြပါသည်။ ထိုသို့စုပေါင်းနေထိုင်ခြင်းမှတစ်ဆင့် ကျေးရွာ၊ မြို့ပြနှင့် နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တစ်ဦးချင်း မဖြေရှင်းနိုင်သော အများနှင့်ဆိုင်သည့် လိုအပ်ချက်များပေါ်ပေါက်လာပါသည်။ လူဦးရေ ထူထပ်လာသည်နှင့်အမျှ ရေ၊ မြေနှင့် လမ်းမကြီးများကဲ့သို့သော အများပိုင်အရင်းအမြစ်များကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲရန် လိုအပ်လာပါသည်။