ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေအနေနဲ့ ငယ်ရွယ်စဉ်အချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ဆန္ဒကို မထိန်းနိုင်ခဲ့ဘဲ တစ်ခုခုဖြစ်ခဲ့ရင် သူတို့အတွက် ဘယ်လို ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ဒါတွေကို တားဆီးနိုင်မယ်ဆိုရင်၊ ရှောင်ကြဉ်နိုင်မယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုကောင်းကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အသိတွေရနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ပေးထားတဲ့ သင်ခန်းစာလို့ ကျွန်တော်သိရပါတယ်။

ဒေါက်တာဇော်လတ်ထွန်း

ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်

ပညာရေးသုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန

ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ ဘာသာရပ်ကို အခြေခံ ပညာတွင် Grade-1 မှစတင်၍ သင်ရိုး၌ ထည့်သွင်း သင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး အသက်အရွယ်နှင့် အတန်းအလိုက် ကိုက်ညီသည့် သဘောသဘာဝများကို သင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ဒသမတန်း ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ ဘာသာရပ်၌ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် အချိန်တွင် မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်များ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ဆိုင်ရာများကို သိရှိစေရန် ထည့်သွင်းသင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပညာရေး သုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာနမှ သိရသည်။

“ ဒီသင်ခန်းစာက အခုမှ ထည့်သွင်းထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတိုင်ခင် ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ သင်ရိုးစာအုပ်ကို အခြေခံပညာကျောင်းတွေမှာ သင်ဖို့ အတွက် UNICEF ရဲ့ ပံ့ပိုးမှုနဲ့ ပြုစုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ဒီသင်ခန်းစာက ပါပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက ကတော့ UNICEF ယခင်ရေးသားခဲ့တဲ့ စာအုပ် ထဲမှာပါတဲ့အကြောင်းအရာတွေကိုပဲ အခြေခံပြီး ရေးသား တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒသမတန်းကတော့ အရွယ်ရောက်ပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ကိုယ်ခန္ဓာ၊ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေး နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်ရန်၊ ရှောင်ရန်တွေ သိသင့်တဲ့ဗဟု သုတတွေကို ပေးတဲ့သဘောဖြစ်ပါတယ်”ဟု ပညာရေး သုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာ ဇော်လတ်ထွန်းက ပြောသည်။

“ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ ဘာသာရပ်မှာ အပျိုဖော်ဝင်ကျန်းမာရေး သာမကဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လိုကျန်းမာအောင် နေထိုင်ရမယ်။ မူးယစ်ဆေးဝါး အန္တရာယ်ကင်းဝေးအောင် ဘယ်လိုနေထိုင်ရမယ်။ ဘဝ အတွက် အသုံးကျနိုင်မယ့် စွမ်းရည်တွေကို သင်ကြားပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ အကြမ်းအားဖြင့် ဒီလိုပြောလို့ရပါတယ်။ အခု အွန်လိုင်းပေါ်မှာ တွေ့ရတာကတော့ သင်ခန်းစာလေး တစ်ခုကို ဖော်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသင်ခန်းစာက ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ခဲ့တဲ့ ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ စာအုပ်ထဲမှာ ပါပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသင်ခန်းစာကိုပဲ လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ ကိုက်ညီအောင် အသုံးအနှုန်း ပြောင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်က ထွက်ရှိတဲ့ စာအုပ်ထဲက အကြောင်းအရာကိုတွေ့ရင် ဒီထက်ပိုပြီး အံ့ဩသွားပါလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

“အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကော်မတီကလည်း စိစစ်တည်းဖြတ်ပေးထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ အကြံပြုချက်တွေနဲ့ အခုစာအုပ်ကို ထုတ်ခဲ့တာပါ။ အဓိက ကတော့ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေအနေနဲ့ ငယ်ရွယ် စဉ်အချိန်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ဆန္ဒကို မထိန်းနိုင်ခဲ့ဘဲ တစ်ခုခုဖြစ် ခဲ့ရင် သူတို့အတွက် ဘယ်လိုဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါတွေကို တားဆီးနိုင်မယ်ဆိုရင်၊ ရှောင်ကြဉ်နိုင်မယ် ဆိုရင် သူတို့အတွက် ဘယ်လိုကောင်းကျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အသိတွေရနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီးပေးထားတဲ့ သင်ခန်း စာလို့ ကျွန်တော် သိရပါတယ်။ ဒါကို ဘဝတွက်တာ ကျွမ်းကျင်စရာ ဘာသာရပ်ရေးသားရေးအဖွဲ့ ပြုစုထား တာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့က ပြုစုရေးသားပြီးတဲ့စာအုပ်တွေကို ဆရာ ဆရာမတွေကိုပေးပြီး ချက်ချင်းသင်ကြား ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆရာ ဆရာမတွေကို သင်တန်းပေးရပါတယ်။ အခုလက်ရှိမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် သင်တန်းကို ရပ်ထားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာရပ်၊ သင်ခန်းစာတွေကို ဆရာဖြစ်စေ၊ ဆရာမဖြစ်စေ အတန်းထဲမှာ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ဘယ်လိုပဲရှိရှိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတွေ နားဝင်အောင်၊ နားထောင်လို့ရအောင်၊ သိရှိအောင် ဘယ်လိုသင်ကြားပေးရမယ် ဆိုတာကို စာအုပ်ရေးသား ပြုစုတဲ့အဖွဲ့နဲ့ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ဝန်ထမ်းတွေက သင်တန်းမှာ သင်ကြားပေးပါတယ်။ ဒီသင်တန်းမှာ သင်ပေးတဲ့နည်းလမ်းများအတိုင်း ဆရာ ဆရာမတွေက ကျောင်းမှာ ပြန်လည်သင်ကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတန်းထဲမှာ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ နားခံသာတဲ့ အနေအထားမျိုးနဲ့ သင်ကြားနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးထားပါတယ်။ နှစ်တိုင်း ကျွန်တော်တို့က ဆရာ ဆရာမတွေကို သင်တန်းပေးပြီးမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေကို ပြန်လည်သင်ကြားပေးတာပါ။ ဒီနှစ်က သင်တန်းမပေး ရသေးဘူး။ သင်တန်းမပေးရသေးခင်မှာ ဆရာ ဆရာမတွေ ကြိုတင်လေ့လာလို့ရအောင် စာအုပ်ကို အွန်လိုင်းပေါ်တင် လိုက်တဲ့အခါမှာ ဒီလိုကိစ္စဖြစ် သွားတာပါ။ သင်တန်းမတက် ရသေးတဲ့ ဆရာ ဆရာမတွေက စိုးရိမ်နေတာပါ” ဟု ဒေါက်တာ ဇော်လတ်ထွန်းက ပြောသည်။

“ ဒီစာအုပ်က ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက တွဲဖက်သင်ရိုး အဖြစ် စတင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စာမေးပွဲ မစစ်ဘူး။ စာမေးပွဲမစစ်တဲ့အတွက် ဆရာ ဆရာမတွေကလည်း မသင်ဘူး၊ ကျောင်းသားတွေကလည်း ဂရုမပြုခဲ့ဘူး။ ဒီတော့ လူတွေလည်း သိပ်မသိကြဘူး။ အခုသင်ရိုး အသစ်မှာ အားလုံးတစ်ပြေးညီ အရေးကြီးတယ်ဆိုပြီး ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေအနေနဲ့ ဒါတွေကို သိသင့်တဲ့ အတွက် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်တဲ့ သဘောပါ။ ယခင်ကတည်းက ဒီဘာသာရပ်၊ ဒီသင်ခန်းစာက ရှိပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။

“ကလေးတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာက အပျိုဖော် ဝင်စအချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမယ်။ ဒီလိုထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ဖို့ဆိုတဲ့နေရာမှာ ဒါလုပ်ရင် ဒီလိုဖြစ်မယ်၊ ဒါကို လုပ်ရင် ဒီလိုမဖြစ်ဘူးဆိုတဲ့ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးကိုလည်း သိထားရမယ်။ အဲဒါတွေကို သိဖို့အတွက် သင်ကြားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတိုင်းမှာတော့ အမျိုးမျိုးမြင်ပိုင်ခွင့် ရှိပါ တယ်။ ခံယူတဲ့ လူအပေါ်မှာလည်း မူတည်ပါတယ်” ဟု ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာ ဇော်လတ်ထွန်းက ပြောသည်။

ပညာရေးသုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး (သင်ရိုး) ဒေါက်တာ ဌေးဌေးဝင်း က “အခု လူပြောများနေတဲ့ သင်ခန်းစာကို သင်ရိုးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရာမှာ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကော်မတီက ဆရာကြီး ဆရာမကြီးတွေကလည်း ကိုယ်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာဆိုရင် ကလေး ကို တစ်ယောက်တည်း မထားခဲ့ဘူး။ အပြင်သွားရင်တောင် ဘေးအိမ်ကို စောင့်ရှောက်ပေးဖို့မှာခဲ့တယ် ဆိုတာမျိုးတွေပါ အကုန်စိစစ်ထားပါတယ်။ ဇာတ်လမ်းထဲမှာဆိုရင် တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် နီးနီးကပ်ကပ်ရှိတဲ့အတွက် စိတ်လှုပ်ရှားနေပေမယ့် မိဘတွေအပ်ထားခဲ့တဲ့ အဒေါ်ကြီး က ရောက်လာတယ်။ ဘာမှ မဖြစ်သွားဘူး။ တကယ်လို့ ရောက်မလာခဲ့ရင် ဘာဖြစ်သွားနိုင်လဲ။ ဖြစ်ခဲ့ရင် ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်မလဲ။ မဖြစ်ခင် ကြိုတင်စဉ်းစားနိုင်အောင်လို့ ဆိုးကျိုးတွေကို ဖော်ထုတ်တတ်ဖို့ အဓိကရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်ပါတယ် ” ဟု ပြောသည်။

“ ဒါမျိုး သင်ခန်းစာတွေကို အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတော်တော်များများမှာလည်း သင်ကြားကြပါတယ်။ သူတို့ ကတော့ သိပ္ပံဘာသာရပ်တွေမှာတွဲပြီးသင်ပါတယ်။ ကျွန်မ တို့က ယူနီဆက်ဖ်ရဲ့ ပံ့ပိုးမှုကြောင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက ပရောဂျက်တစ်ခုအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်တဲ့အတွက် လုပ်တဲ့ မြို့နယ်တွေမှာပဲ ရောက်ရှိတာပါ။ နောက်ပိုင်းမှာ လူကြီးတွေက ဒီစာအုပ်က တစ်နိုင်ငံလုံး ကလေးတွေ သိထားသင့် တယ်။ ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့လိုတယ်ဆိုပြီး သင်ရိုးဘာသာရပ် တစ်ခုအနေနဲ့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကော်မတီက သင်ရိုးတစ်ခုအနေနဲ့ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါတယ်”ဟု ဒေါက်တာဌေးဌေးဝင်းက ပြောသည်။

“ ဒီဘာသာရပ်က မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးသာမက လူမှုရေးကျွမ်းကျင်ဖို့၊ ပြောတတ်ဆိုတတ်ဖို့၊ ကျန်းမာအောင် နေတတ်ဖို့၊ မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းတတ်ဖို့၊ ဘေးအန္တရာယ်လျှော့ချရေး၊ ယာဉ်စည်းကမ်း၊ လမ်းစည်းကမ်း လိုက်နာတတ်ဖို့ စတာတွေ အကုန်ပါပါတယ်။ နောက်ပြီး မိဘတွေ၊ ဆရာ ဆရာမတွေနဲ့ Test လုပ်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုကိစ္စတွေကို ကလေးတွေက မိဘကိုလည်း မမေးရဲဘူး။ ယောက်ျားလေးဆိုရင် လည်း အဖေကို မမေးရဲဘူး။ မိန်းကလေးတွေဆို ရင်လည်း အမေကိုမမေးရဲဘူး။ ဓမ္မတာလာတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လိုနေ ထိုင်ရမယ်။ ဘယ်လို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရမယ်ဆိုတာ မမေးရဲဘူး။ ဒီတော့ ဆရာ ဆရာမတွေက ကလေးတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက်၊ ဘဝအတွက် တန်ဖိုးထားရမယ့်အရာဖြစ်တယ် ဆိုတာကို သင်ကြားပေးမယ်ဆိုရင် ကလေးတွေအနေနဲ့ နားထောင်တယ်။ လိုက်နာတယ်။ မိဘတွေက ဆရာဝန်ဖြစ်နေရင်တောင် ဆရာ ဆရာမတွေ သင်ပြတာကို သင်ယူကြတယ်။

“Grade- 2 မှာဆိုရင် ကလေးကိုခေါ်ရင် လိုက်မသွားရဘူးဆိုတာ မျိုးသင်ပေးတယ်။ မျိုးဆက်ပွား ကျန်းမာရေး ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာပဲ ထည့်ပြီးတော့ သင်ကြားပေးပါတယ်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ရေးဆွဲရာမှာ အခြေခံပညာဆရာ ဆရာမတွေ၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်နဲ့ ပညာရေး ကောလိပ်က ဆရာဆရာမတွေ၊ မူးယစ်ဗဟိုဌာနက ရဲမှူးကြီးတွေပါတယ်။ ကျန်းမာရေးသင်ခန်းစာတွေ ဆိုရင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနက အသေးစိတ်ဖတ်ပြီးမှ သင်ရိုး ညွှန်းတမ်းဗဟိုအဖွဲ့ကို တင်တာပါ။ သင်ရိုးညွှန်တမ်းဗဟို အဖွဲ့က စကားလုံးတစ်လုံးချင်းကအစ ဖတ်ပြီးတည်းဖြတ်ပါတယ်။ အားလုံးအဆင်သင့်ဖြစ်မှ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကော်မတီကို တင်ရတယ်။ သူတို့ဆီက ခွင့်ပြုမှ စာအုပ်ထုတ်ရတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းကပြောသည်။

“ထွန်းထွန်းနဲ့ ချိုချို သင်ခန်းစာဆိုရင်လည်း အရင် သင်ရိုးအဟောင်းမှာဆိုရင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုအရ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ပွေ့ဖက်နမ်းရှုံ့တာတွေ၊ ကျူးလွန်တာတွေ ရောက်သွားတယ်။ ကိုယ်ဝန်ရှိသွားရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုပြီး ပါပါတယ်။ အမျိုးသားသင်ရိုး ညွှန်းတမ်းကော်မတီက ဒီလိုအထိ သင်ကြားလို့ မရဘူး။ မိန်းကလေးကို တစ်ယောက်တည်းထားခဲ့တယ်ဆိုတာ မသင့်တော်ဘူး။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအရ ဒီသင်ခန်းစာကို ပြန်ပြင်ရမယ်ဆိုပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားတာ ဖြစ်ပါ တယ်။ သင်ခန်းစာတွေကို သင်ကြားရာမှာလည်း တချို့ သင်ခန်းစာတွေကို ကျား၊ မ ခွဲပြီး သင်ကြားမှာ ဖြစ်ပါ တယ်။ အားလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အပိုင်းကျရင် ခြုံပြီး ဆွေးနွေးတာရှိပါမယ်။ သဘာဝအရဖြစ်တတ်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကို သင်ခန်းစာပေးပြီး ကိုယ်မဖြစ်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲဆိုတာကို အသိပညာပေးတဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

“ဒီဘာသာရပ်က အလွတ်ကျက်ဖြေတဲ့ဘာသာရပ် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ဘဝမှာ တွေ့ကြုံလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်ရမလဲဆိုတာ အသုံးချဖို့ သင်ကြားပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကလေးတွေရဲ့ ပြုမူနေထိုင်မှု တွေအပေါ်မှာမူတည်ပြီး ဆရာ၊ ဆရာမတွေက အမှတ်ပေးသွားခိုင်းမယ်။ မူလတန်းမှာတော့ ဒီလိုရေးဆွဲထား ပါတယ်။ သူ့အဆင့်နဲ့ အသက်အရွယ်အလိုက် Grade 1 ကနေ Grade 11 ထိပါပါတယ်။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာဆို Sex Education နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထဲထဲဝင်ဝင်ကို သင်ပေးကြတယ်။ ကျွန်မတို့ နိုင်ငံမှာတော့ ယဉ်ကျေးမှုအရ ထဲထဲဝင်ဝင် မသင်ပါဘူး။

“ကျောင်းသားမိဘတွေအနေနဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှု ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ကျောင်းသုံးစာအုပ်နဲ့ ဆရာလမ်းညွှန် စာအုပ် တွဲမကြည့်ရသေးလို့ပါ။ ဒီလိုယှဉ်တွဲပြီး ကြည့်လိုက်ရင် သင်ကြားရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ကလေးကို ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နဲ့ လမ်းမှားရောက် မသွားအောင် ဘယ်လို ကာကွယ်ရမလဲဆိုတာကို သင်ကြားပေးတာလို့ သိသွားရင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ဒေါက်တာဌေးဌေးဝင်းက ဆက်ပြောသည်။

ဒသမတန်း ဘဝတွက်တာကျွမ်းကျင်စရာ ဘာသာရပ်တွင် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် သတိထားဖွယ် ခေါင်းစဉ်အောက်၌ မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်များ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး အပိုင်းတွင် “ မှန်မှန်ကန်ကန်သိနိုင်ဖို့လိုတယ်” သင်ခန်းစာတွင် မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးအကြောင်း မှန်ကန်သည့် သတင်းအချက်အလက်များ၊ မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ မေးခွန်းများ၊ “ကိုယ်ဝန်ဆောင်တယ်ဆိုတာ” သင်ခန်းစာတွင် သန္ဓေတည်ခြင်းမှစ၍ မွေးဖွားလာသည် အထိ ကလေးငယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွားပုံအဆင့်များ၊ ကိုယ်ဝန်ရှိခြင်း၏ လက္ခဏာများ၊ ကျန်းမာရေးစောင့် ရှောက်မှုခံယူခြင်း၊ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောအရာများ၊ လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သောရောဂါကြောင့် မိခင် နှင့်သန္ဓေသားကို ထိခိုက်နိုင်ပုံ၊ ကိုယ်ဝန်ရှိခြင်းကြောင့် တွေ့ကြုံနိုင်သော အန္တရာယ်များ၊ “ဒီတာဝန်တွေယူနိုင်ပြီလား” သင်ခန်းစာတွင် အုပ်စုလိုက်ဆွေးနွေးရမည့် မေးခွန်းများ၊ စဉ်းစားသင့်သော အချက်များ၊ “ဒီလို မဖြစ်ရအောင်” သင်ခန်းစာတွင် မလိုလားအပ်သော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ခြင်း၊ လိင်ကိစ္စကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အရက်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ သားဆက်ခြားနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုခြင်းများ” စသည့်အကြောင်းအရာများ ပါဝင် ကြောင်း သိရသည်။

သတင်း-မျိုးမြင့်၊ ဟန်လင်းနိုင်၊ မျိုးသူဟိန်း

ဓာတ်ပုံ-ဟိန်းမင်းစိုး